De veranderingen in het buitengebied zijn nog nooit zo snel gegaan als de laatste 40 jaar. Het oprukken van de stad, een grootschaliger en intensievere landbouw zijn oorzaken dat het landschap, boerderijen en erven veranderen. Bijgebouwen worden afgebroken of anders ingericht. De tuin, het erf en het landschap worden anders beplant. De veranderingen kunnen een bedreiging zijn voor de landschappelijke kwaliteit van de linten. Maar er zijn ook kansen bij het ontwikkelen van de oude en nieuwe functies. Het handboek wil u de kennis aanreiken om landschap, erf, boerderij en elementen met respect voor streekeigenheid te ontwikkelen.
Nieuwe elementen zijn in het verleden altijd al toegevoegd aan het erf en ze moeten ook in de toekomst toegevoegd kunnen worden. Het is belangrijk dat dit op een respectvolle manier gebeurt, zodat de geschiedenis van de regio en van het erf 'leesbaar' blijft. Een goed voorbeelderf is dan ook een erf dat nieuwe ontwikkelingen heeft ingepast zonder oude kenmerken onzichtbaar te maken.
De inpassing van nieuwe elementen gebeurt gewoonlijk met behulp van groen: bomen en struiken. De voorkeur verdienen dan soorten die passen in onze regio. In de regio zijn nog voldoende voorbeelden van erven die in de Utrechtse Waarden thuishoren. De Boerderijenstichting heeft in de Utrechtse Waarden al drie keer een boerderij tot boerderij van het jaar in de Utrechtse Waarden gekozen. In 1998 gebeurde dat met een boerderij aan de Tiendweg in Willige Langerak. In 2003 werd een boerderij aan de Lopikerweg-West in Cabauw gekozen. In 2006 kreeg een boerderij aan de Oudeweg in Oudewater die eretitel.
Op deze erven zijn 'ouderwetse' materialen gebruikt en is gewerkt met oude vormen en kleuren. De groene elementen worden beheerd op een manier die rekening houdt met de tradities. Nieuwe ontwikkelingen zijn ingepast. Veel aandacht is er besteed aan de voorkant van het erf, omdat die grotendeels de uitstraling bepaalt van de boerderij. Om die uitstraling intact te houden is goed nagedacht over de plaats en vorm van nieuwe elementen. Bovendien zijn de nieuwe toevoegingen wanneer dat nodig was ingepast met behulp van streekeigen beplantingen en soorten.
Deze boerderijen hebben ook gemeen dat ze geen agrarische functie meer hebben. Maar is dat een voorwaarde voor het zorgvuldig omgaan met het erf en zijn omgeving? Naar ons idee niet. We geven dan ook in het handboek talrijke voorbeelden van hoe ook op een volop in bedrijf zijnde boerderij rekening kan worden gehouden met de unieke waarden van het landschap van De Utrechtse Waarden.
Dit is het laatste voorproefje uit het handboek op komst. In het najaar van 2007 is het handboek klaar. Het stuk is geschreven door Landschap Erfgoed Utrecht.
